Heqja e dhëmbit të pjekurisë: kur duhet, si bëhet dhe çfarë të bëni pas heqjes së dhëmbit

Heqja e dhëmbit të pjekurisë (i quajtur shpesh edhe dhëmbi i mençurisë) është një nga ndërhyrjet më të zakonshme te stomatologu. Shumë njerëz e shtyjnë nga frika e dhimbjes, por me anestezi lokale vetë heqja zakonisht nuk dhemb. Ajo që ka më shumë rëndësi është çfarë bëni pas heqjes së dhëmbit: në 24 orët e para në gropëzën e dhëmbit (alveolë) formohet një mpiksje gjaku që mbron kockën dhe ndihmon shërimin.

Në këtë udhëzues gjeni kur duhet hequr dhëmbi i pjekurisë, si bëhet heqja, çfarë të hani pas heqjes së dhëmbit, kur të filloni shpëlarjet me ujë të kripur, pse nuk duhet të pini duhan, si ecën shërimi ditë pas dite dhe cilat shenja tregojnë alveolit (gropëz e thatë) ose infeksion. Ndiqni gjithmonë në radhë të parë udhëzimet e stomatologut tuaj.

Kur duhet hequr dhëmbi i pjekurisë?

Dhëmbët e pjekurisë janë dhëmbët e tretë dhe të fundit nga pas (molarët e tretë). Zakonisht dalin mes moshës 17 dhe 25 vjeç, por shpesh nuk kanë hapësirë të mjaftueshme dhe mbeten pjesërisht ose plotësisht në kockë ose nën mishin e dhëmbit (dhëmb i inkluduar). Stomatologu zakonisht rekomandon heqjen kur:

• mishi rreth dhëmbit inflamohet vazhdimisht (perikoronit), me dhimbje, ënjtje ose shije të keqe;
• dhëmbi është prishur dhe nuk mund të mjekohet mirë, ose po dëmton dhëmbin pranë;
• del i shtrembër ose horizontal dhe shtyp dhëmbin fqinj;
• shfaqet një cistë ose problem tjetër në radiografi.

Nëse dhëmbi i pjekurisë ka dalë plotësisht, është i drejtë, i shëndetshëm dhe pastrohet mirë, shpesh nuk ka nevojë të hiqet. Vendimi merret pas vizitës dhe një radiografie panoramike (OPG), ndonjëherë edhe një tomografie 3D (CBCT) kur dhëmbi është afër nervit.

Si bëhet heqja e dhëmbit të pjekurisë?

1. Anestezia lokale: zona mpihet plotësisht, ndaj gjatë heqjes ndjeni presion, por jo dhimbje.
2. Heqja: nëse dhëmbi ka dalë, hiqet si një dhëmb i zakonshëm. Nëse është i inkluduar, stomatologu hap pak mishin dhe ndonjëherë e ndan dhëmbin në pjesë që të dalë më lehtë.
3. Pastrimi dhe qepjet: gropëza pastrohet dhe, nëse duhet, vendosen pika (qepje), shpesh të tretshme.
4. Garza: në fund ju jepet një garzë për ta kafshuar dhe udhëzimet për shtëpi.

Një heqje e thjeshtë zgjat zakonisht disa minuta pasi mpihet zona. Një heqje kirurgjikale e dhëmbit të pjekurisë së poshtme mund të zgjasë më shumë, në varësi të pozicionit të dhëmbit dhe rrënjëve.

Çfarë të bëni pas heqjes së dhëmbit: 24 orët e para

• Kafshoni garzën të paktën gjysmë ore me presion të vazhdueshëm. Nëse rrjedh ende gjak, vendosni një garzë të pastër të palosur dhe kafshojeni sërish.
• Akull me pushime mbi faqe (jo direkt në lëkurë) gjatë ditës së parë, për të pakësuar ënjtjen.
• Pushim: shmangni sportin, lodhjen dhe përkuljet për pjesën tjetër të ditës.
• Natën flini me kokën pak më lart dhe hiqni garzën para se të flini.
• Mos e prekni gropëzën me gjuhë ose gishta dhe mos përdorni kallamuç (pipëz).

Gëlltitja e pak gjaku në orët e para është normale: disa pika të përziera me pështymën duken shumë më tepër nga ç’janë. Gjakderdhja e fortë dhe e vazhdueshme duhet t’i tregohet stomatologut.

Çfarë të hani pas heqjes së dhëmbit?

Mund të hani kur të kalojë mpirja, që të mos kafshoni faqen ose gjuhën. Në përgjithësi:

• Dita e parë: ushqime të buta, të vakëta ose të ftohta, si kos, supë jo e nxehtë, pure patatesh, vezë të përziera, qull, smoothie (pa kallamuç), akullore pa copëza.
• Ditët 2–7: makarona të ziera mirë, oriz, peshk, djathë i butë, perime të ziera, mish i grirë. Përtypni nga ana tjetër.
• Për rreth një javë shmangni: ushqime të forta, krokante ose me fara dhe thërrime (arra, kriker, bukë e thekur, patate të skuqura), ushqime shumë pikante dhe pije shumë të nxehta.

Pas heqjes së dhëmbit të pjekurisë ose kur keni qepje, rregullat janë të njëjta, por me pak më shumë kujdes: vazhdoni me ushqime të buta disa ditë më gjatë.

Shpëlarjet me ujë të kripur: kur dhe si

Në 24 orët e para mos bëni shpëlarje dhe mos pështyni, sepse lëvizja mund ta shkëpusë mpiksjen e gjakut. Nga dita tjetër:

• tretni rreth gjysmë luge çaji kripë në një gotë me ujë të vakët;
• shpëlani butë, duke e lënë ujin të lëvizë në gojë pa e tundur fort;
• përsëriteni pas ngrënies dhe para gjumit, për të paktën pesë ditë.

Dhëmbët e tjerë mund t’i lani normalisht që në mbrëmjen e parë, duke shmangur furçën mbi plagë ditën e parë dhe duke kaluar me kujdes pranë saj më pas.

Duhani dhe alkooli pas heqjes së dhëmbit

Duhani është një nga faktorët kryesorë të rrezikut për alveolitin: thithja mund ta shkëpusë mpiksjen dhe lëndët e duhanit e ngadalësojnë shërimin. Shmangni cigaret, cigaret elektronike dhe duhanin e ngrohur të paktën 24–48 orët e para, dhe nëse mundeni edhe më gjatë.

Alkoolin shmangeni të paktën 24 orë, dhe gjatë gjithë kurës nëse ju janë dhënë antibiotikë ose qetësues dhimbjeje që nuk duhen përzier me alkool.

Qetësuesit e dhimbjes dhe antibiotikët

Për dhimbjen zakonisht përdoren paracetamol dhe/ose ibuprofen, sipas dozës në paketim ose sipas stomatologut. Mos merrni ibuprofen nëse jeni alergjik, keni astmë që përkeqësohet nga antiinflamatorët, refluks ose ulçerë stomaku. Shmangni aspirinën si qetësues dhimbjeje, sepse e hollon gjakun. Nëse merrni aspirinë ose antikoagulantë për zemrën, mos i ndërprisni vetë: njoftoni stomatologun para heqjes.

Antibiotikët nuk nevojiten pas çdo heqjeje dhëmbi. Stomatologu i jep kur ka infeksion, heqje kirurgjikale të vështirë ose probleme të caktuara shëndetësore. Mos përdorni antibiotikë të mbetur nga kura të tjera.

Shërimi pas heqjes së dhëmbit: ditë pas dite

Ajo shtresa e bardhë në gropëz pas disa ditësh është zakonisht fibrinë, pra ind normal shërimi, jo qelb. Bëhet shqetësuese vetëm nëse shoqërohet me dhimbje që shtohet, erë ose shije të keqe, apo temperaturë.

Sa kohë i duhet gropëzës të mbyllet? Mishi i dhëmbit mbyllet zakonisht brenda dy deri tre javësh, më gjatë për molarët dhe dhëmbët e pjekurisë. Kocka poshtë vazhdon të mbushet për disa muaj.

Ënjtja dhe dhimbja: kur janë normale?

Ënjtja e faqes është e zakonshme, sidomos pas heqjes së dhëmbit të pjekurisë së poshtme, dhe zakonisht arrin kulmin në ditën e dytë ose të tretë. Dhimbja është më e fortë në 24–48 orët e para dhe pastaj ulet dita-ditës. Një bezdi e lehtë edhe pas 5–7 ditësh mund të jetë normale.

Nuk është normale dhimbja që shtohet pas ditës së dytë ose të tretë, që shtrihet drejt veshit ose që nuk qetësohet me ilaçe. Gjithashtu, nëse pas mbarimit të anestezisë mbetet mpirje ose ndjesi mizash në buzë, mjekër ose gjuhë, njoftojeni menjëherë stomatologun.

Alveoliti (gropëza e thatë): shenjat dhe sa zgjat

Alveoliti ndodh kur mpiksja e gjakut shpërbëhet ose bie shumë herët dhe kocka e gropëzës mbetet e zbuluar. Sipas Manualit MSD:

• Kur shfaqet: zakonisht ditën e dytë ose të tretë pas heqjes.
• Shenjat: dhimbje e fortë që shpesh shtrihet drejt veshit; gropëza mund të duket bosh, pa mpiksje; erë ose shije e keqe.
• Faktorët e rrezikut: duhani dhe kontraceptivët oralë; ndodh më shpesh pas heqjes së molarëve të poshtëm, zakonisht dhëmbëve të pjekurisë.
• Trajtimi: stomatologu pastron gropëzën dhe vendos një mjekim që qetëson dhimbjen, i cili ndërrohet çdo disa ditë.
• Kohëzgjatja: mund të zgjasë nga disa ditë deri në disa javë, por me mjekimin dhimbja zakonisht ulet shpejt.

Infeksioni pas heqjes së dhëmbit: shenjat që nuk duhen injoruar

• ënjtje që shtohet pas ditës së tretë në vend që të ulet;
• qelb ose rrjedhje nga gropëza;
• shije ose erë e keqe që nuk largohet;
• temperaturë ose ndjesi e përgjithshme sëmundjeje;
• dhimbje që nuk kalon me qetësues.

Mos e trajtoni infeksionin vetë: stomatologu vlerëson nëse duhet pastruar zona dhe nëse duhen antibiotikë.

Kur të shkoni menjëherë në urgjencë: gjakderdhje që nuk ndalet, ënjtje që shtrihet drejt syrit ose qafës, vështirësi në gëlltitje ose frymëmarrje, temperaturë e lartë.

Pas shërimit: zëvendësimi i dhëmbit

Për dhëmbin e pjekurisë, heqja zakonisht e mbyll problemin dhe nuk ka nevojë për zëvendësim. Për dhëmbët e tjerë, hapësira bosh shpesh duhet mbushur, sepse me kohë dhëmbët fqinjë lëvizin dhe kocka tretet. Mundësitë kryesore janë implanti, ura dhe proteza e lëvizshme. Lexoni më shumë te çfarë janë implantet dentare dhe implant dentar apo urë dentare.

Pyetje të shpeshta

Ky artikull ka qëllim informues dhe nuk zëvendëson udhëzimet e stomatologut tuaj. Nëse keni shqetësime pas heqjes së dhëmbit, kontaktoni stomatologun ose urgjencën. Burimi për alveolitin: Manuali MSD, Problemet pas heqjes së dhëmbit.